Het individu is groter dan het systeem

Lieve mijnheer Aartsen,

Nog altijd herinner ik me onze hernieuwde kennismaking drie jaar geleden toen ik een lezing gaf aan u en uw collega’s, mijn oud-leraren van het Sint Oelbert Gymnasium uit Oosterhout. Tientallen malen heb ik er sindsdien in lezingen over verteld. Het wordt tijd dat u ook hoort welke les ik daaruit trok.

De wereld zit vol met systemen. Daar hadden we het over. Regels, protocollen, aanwijzingen, wetten, toetsingskaders, contracten, werkafspraken. De lijst is schier eindeloos. Het hoofd HR van het Elizabeth Ziekenhuis in Tilburg heeft uitgezocht hoeveel van dit soort systemen tegelijkertijd op één verpleegster inwerken die bij een patiënt aan het bed staat. Wat denkt u? 

1.200.

Een ontzagwekkend aantal. Het is in de onderwijswereld niet veel anders, zo vertelde u me. Zelf werk ik in het bedrijfsleven en ook daar speelt dit in hevige mate. Het valt niet mee om dan nog inspirerend te zijn. Maar er is een aanknopingspunt!

Drie weken geleden hoorde ik mijn twee dochters, veertien en zestien jaar oud die op hetzelfde atheneum zitten, kletsen over hun schoolperikelen. Noortje, de oudste, haalde toen zij in de derde klas zat altijd een 8 voor natuurkunde. Pleun zit nu ook in de derde en haalt met moeite een 6. In de tweede klas haalde ook Pleun echter altijd een 8. Al gauw hadden ze door waar het hem in zat.

De leraar.

Dat is toch bemoedigend niet? Het systeem waarin mijnheer Naggelen werkt – de leraar natuurkunde van Noortje, is exact hetzelfde als het systeem waarin mijnheer van der Zon – de leraar natuurkunde van Pleun, werkte. Maar mijnheer Naggelen tovert 2 punten hoger. Toen ik op het gymnasium zat, was het al net zo, mijnheer Aartsen. U maakte een verschil in mijn leven, terwijl ik een aantal collega’s van u niet eens meer kan herinneren, laat staan hun lesstof.

Al waren er 12.000 systemen, op het moment dat de zoemer gaat en de klasdeur dicht is, zijn er alleen nog die ene leraar en 24 kinderen. Net na de operatie is er alleen maar die ene verpleegster in een ziekenhuiskamer en die mevrouw met haar gerepareerde schouder. ’s Ochtends als iedereen op kantoor komt, is er alleen maar dat ene afdelingshoofd op de vestiging van Philips in Terneuzen en zijn medewerkers. 

Een verschil maken, iemand zich laten ontplooien, heeft een aandachtsvolle een-op-een relatie nodig. Laten we daar in het onderwijs in investeren.